همه چیز در مورد مشخصات و اصطلاحات روغن موتور خودرو

همه چیز در مورد مشخصات روغن موتور خودرو

برای کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک موتور و جلوگیری از تماس فلز با فلز که منجر به سایش قطعات ، افزایش دمای قطعات و نهایتاً ذوب شدن و آسیب دیدن آنها می شود ، باید از روانکار مناسب و روش روانکاری مطلوب استفاده نمود.

در مدار روغنکاری موتورهای احتراق داخلی از روغن های متعددی استفاده می گردد که انتخاب روغن مناسب توسط طراح موتور انجام شده و به جهت جلوگیری از خطرات احتمالی باید از روغن توصیه شده استفاده نمود . روغن ها با عباراتی درجه بندی شده اند که بیان کنندة سطح کیفی و میزان گرانروی روغن موتور می باشد ، در ذیل مختصراً مورد بررسی قرار می گیرد .

براي مشخص كردن سطح كيفي روغن موتورهاي بنزيني  عمدتاً از طبقه بندي سطح كيفي API [1] استفاده مي شود . [1] American Petroleum Institute Classification

براساس اين طبقه بندي سطح كيفي روغن موتورهاي بنزيني با دو حرف انگليسي مشخص مي شود. حرف اول S  بوده كه به كلمات Service station يا ايستگاه تعويض روغن اشاره دارد . در حاليكه حرف دوم از A شروع شده و فعلاً به M رسيده و هرچقدر حرف دوم به حروف انتهايي ( به ترتيب حروف الفباي انگليسي ) نزديكتر شود ، سطح كيفي آن روغن زيادتر مي شود .

شكل (1) دسته بندي سطح كيفي API براي روغن موتورهاي بنزيني را نشان مي دهد .

شكل  1- دسته بندي سطح كيفي API براي روغن موتورهاي بنزيني

 

جدول (1) كاربرد روغن ها با توجه به سطح كيفي API براي موتورهاي بنزيني را نشان مي دهد.

SA: روغن پايه بدون مواد افزودني براي خودروهاي بعد از سال 1930 توصيه نمي شود.

SB: شرايط SA را داشته به نحوي كه مواد ضد خوردگي و ضد اكسيداسيون نيز به آن افزوده شده و براي خودروهاي 1930 تا 1963 مناسب بوده است .

SC: شرايط SB  را داشته و مواد ضد زنگ ، ضد سايش و پاك كننده نيز به آن اضافه شده و براي خودروهاي 1964 تا1967  مناسب بوده است.

SD: مواد افزودني بيشتري نسبت به SC داشته و براي خودروهاي 1968 تا 1971 مناسب بوده است.

SE: مانند SD با مواد افزودني بيشتر بوده و براي خودروهاي 1972تا 1979 مناسب بوده است.

SF: مانند SE بوده كه داراي مواد ضد سايشي و ضد اكسيداسيون بيشتري بوده و براي خودروهاي 1980 به بعد مناسب مي باشد.

SG: مانند SF بوده با مواد ضد اكسيداسيون بيشتر و براي خودروهاي 1988 تا 1993 مناسب بوده است.

SH: مانند SG بوده ولي نكات مربوط به حفاظت از محيط زيست نيز در آن گنجانده شده و براي خودروهاي تا 1996 مناسب بوده است.

SJ: اين روغن براي خودروهاي تا سال 2001 مناسب بوده است.

SL: براي خودروهاي تا سال 2004 مناسب بوده است.

SM: داراي درجه كيفي API بسيار مطلوبي بوده و براي خودروهاي تا 2005 مطلوب مي باشد.

 

از طرفي گرانروي روغن ها توسط [SAE [1 انجام گرفته و به طور كلي داراي دو نوع تك درجه اي | Mono Grade و چند درجه اي | Multi Grade مي باشد.

روغن هاي تك درجه اي يا Mono Grade به شرح ذيل مي باشند :  [1] Society of Automotive Engineers

 

W : حرف اول كلمه Winter به معني زمستاني بودن روغن است و بقيه كه فاقد حرف w هستند ، براي مصرف در هواي گرم تهيه شده اند .

لازم به توضيح است كه در يك دماي مشخص ، هر چقدر عدد بالاتري به روغن اطلاق شود ، گرانروي آن بيشتر است.به طور مثال روغن 20SAE روان تر از روغن 60SAE مي باشد .

از اين رو بايد توجه داشت كه گرانروي روغن ها با تغيير دما ، تغيير مي كند و روغن مطلوب روغني است كه گرانروي آن با تغيير دما تغیيرات زيادي نداشته باشد.از طرفي بهتر است كه روغن موتور ، در هواي سرد روان تر بوده كه باعث سريعتر روشن شدن موتور شده و عمل  روغنكاري نيز مطلوب تر صورت گيرد و در هواي گرم نبايد روغن زيادتر ازحد مجاز روان شود ، بیش از حد روان شدن روغن باعث می شود که روغن از فضای بین میل لنگ و یاتاقان ها خارج شده و احتمال تماس فلز میل لنگ با فلز یاتاقان بوجود می آید و در نتیجه سایش میل لنگ و یاتاقان را در پی خواهد داشت ، از اين رو بهتر است از روغن هاي چند درجه اي يا Multi Grade استفاده گردد .

روغن هاي چند درجه اي يا Multi Grade را روغن چهار فصل يا اتوماتيك نيز مي نامند.در اين حالت روغن ها را به صورت 30W5  – 30W10  –  40W15  –  50W20   –  40W20   –  50W10 و … نشان  مي دهند .

به طور مثال روغن 50W10 ، در هواي سرد مانند روغن 10SAE عمل كرده كه در اين صورت موتور به راحتي استارت خورده و روشن مي شود و روغن نيز سريع به تمامي قسمت هاي موتور رسيده و عمل روغنكاري را انجام مي دهد . در حاليكه در هواي گرم مانند روغن 50SAE  عمل كرده و گرانروي آن دردماي بالا ، كمتر از روغن 50SAE نشده و از آسيب ديدن موتور به لحاظ خيلي روان شدن روغن جلوگيري مي شود .

 

نویسنده صیاد نصیری

گروه فنی مهندسی اِیمِگ

کپی با ذکر منبع بلامانع است.