عیب‌یابی سیستم تهویه مطبوع

(با کمک فشار مدار)

یکی از سیستم‌های مرتبط با آسایش سرنشین ، سیستم تهویه مطبوع یا به اصطلاح بازار کولر خودرو است. باتوجه‌به جغرافیای ایران، تقریبا در بیشتر نقاط ایران از این سیستم رفاهی استفاده میشود. بنابراین عیب‌یابی و تعمیرات این سیستم بسیار اهمیت پیدا میکند.
در مقاله‌های سیستم تهویه مطبوع خودرو بخش اول و بخش دوم اجزا این سیستم معرفی شده‌اند. در این مقاله روش‌های بررسی و عیب‌یابی بخش ترمودینامیکی این سیستم (عیوب سیستم تهویه مطبوع)مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

آثار عیوب سیستم تهویه مطبوع

واضح است که وجود خرابی‌ها در این سیستم، عملکرد آن را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. متداول‌ترین آثار خرابی در سیستم تهویه مطبوع در شکل 1 نشان‌داده‌شده است.

آثار عمومی خرابی سیستم تهویه مطبوعشکل 1- آثار عمومی خرابی سیستم تهویه مطبوع

نکته: باتوجه‌به اینکه در بیشتر خودرو ها حرکت مکانیکی کمپرسور با تسمه تجهیزات جانبی ( تسمه دینام) تامین میشود. خرابی های این تسمه و مکانیزم های مربوطه در عملکرد سیستم کولر تاثیر گذار خواهد بود بنابراین ضروری است هنگام عیب‌یابی سیستم کولر به این موارد نیز توجه کرد.

دسته‌بندی عیوب سیستم تهویه مطبوع

سیستم تهویه مطبوع ترکیبی از سیستم‌های ترمودینامیکی و مکانیکی و الکتریکی است، بنابراین مشکلات آن نیز به این سه سیستم مرتبط خواهد بود. (شکل 2)

دسته‌بندی خرابی‌های سیستم کولرشکل 2- دسته‌بندی خرابی‌های سیستم کولر

تعداد سیستم‌های مؤثر، فرایند عیب‌یابی را دچار مشکل می‌کند. مشکلات ترمودینامیکی (گاز مبرد سیستم) مانند کم‌شدن حجم گاز و یا نشتی‌های مختلف، خرابی‌های مکانیکی مانند خرابی کمپرسور یا اهرم‌بندی‌های هدایت هوا داخل کابین و خرابی‌های الکتریکی مانند عملکرد نادرست سنسورها، کنترل یونیت‌ها و رله‌ها همه می‌تواند به عملکرد نامناسب سیستم کولر منجر شود. در این مقاله مشکلات مرتبط با گاز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

روش بررسی عیوب مرتبط با گاز مبرد

در بررسی ترمودینامیکی سیستم تهویه مطبوع، عموماً در قدم اول حجم گاز موجود و میزان هوای داخل آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. این بررسی‌ها می‌تواند با ابزار و یا بدون ابزار انجام شود. شکل 3 این روش‌ها را نشان می‌دهد.

روش‌های بررسی حجم گاز و وجود هواشکل 3- روش‌های بررسی حجم گاز و وجود هوا

1-بررسی چشمی درایر

یکی از راه‌های ساده و البته نه‌چندان دقیق، بررسی چشمی درایر یا رطوبت‌گیر است. شکل 4 این واحد و محل قرارگرفتن چشمی آن را نشان می‌دهد.

درایر و محل چشمی آنشکل 4- درایر و محل چشمی آن

چشمی شیشه‌ای در مسیر عبور جریان گاز مبرد قرارداد. برای اطلاعات بیشتر به مقاله طرز کار سیستم تهویه مطبوع مراجعه کنید. تشخیص اولیه برخی از اختلالات را با مشاهده حرکت گاز تبرید، امکان پذیر است.شکل 5 حالت های مختلف قابل‌مشاهده از چشمی در زمان روشن بودن سیستم کولر را نشان میدهد.

این مطلب را حتما بخوانید  طرز كار مدار جرقه زنی دلکو

حالت‌های قابل‌مشاهده از چشمی درایرA: شفاف B:کف‌آلود C: رگه‌رگه D: مه‌آلود یا کدر شدن
شکل 5- حالت‌های قابل‌مشاهده از چشمی درایر

بر اساس شکل 5 به‌صورت کلی 4 حالت از روی چشمی قابل‌مشاهده است

نکته مهم: باتوجه‌به تفاوت حرکت گاز مبرد R12 و R134a، ممکن است تشخیص حالت‌های در گاز R134a سخت باشد چون تقریباً حرکت این گاز در چشمی کمی شیری رنگ به نظر میرد که ممکن است با حالت مه‌آلود اشتباه گرفته شود.

  • حالت شفاف:

اگر بعد از روشن‌کردن سیستم کولر و گذشت چند دقیقه، تفاوت خاصی در حرکت زیرچشمی را نتوانستید مشاهده کنید نشانه حالت‌های زیر است
گاز مبرد در حالت مناسب است و نشتی وجود ندارد
جرم گاز تزریق شده بیش از حد ممکن است
تفاوت این دو حالت در میزان اثر خنک‌کنندگی قابل‌مشاهده است.

نکته: درصورتی‌که جرم گاز تزریق شده بیش از حد باشد معمولاً تعداد قطع و وصل شدن کلاچ کمپرسور کولر (در صورت وجود) بسیار زیاد خواهد شد. بالا بودن جرم گاز تزریقی بیش از حد تعریف شده توسط شرکت خودرو سار ممکن است باعث استهلاک سریع‌تر سیستم بشود.

  • حالت کف آلود:

پس مشاهده این حالت باید احتمال وجود هوا در سیستم را مورد بررسی قرارداد. وجود هوا در سیستم ممکن است باعث ایجاد سروصدا شده و میزان خنک‌کنندگی را کاهش خواهد داد

نکته: اگر بلافاصله بعد از کلاچ کردن کمپرسور این حالت مشاهده شود و سپس رفع شود، مشکلی وجود ندارد..

  • حرکت رگه رگه:

وجود حرکت رگه‌رگه (پیوسته بودن حباب‌ها به‌صورت خطی) نشانه کاهش جرم گاز داخل سیستم است

  • مه آلود یا کدر شدن:

مه‌آلود شدن نشانه کاهش بیش از حد مبرد یا افزایش رطوبت در سیستم است.

2-بررسی با گیج فشار

یکی از بهترین روش‌ها بررسی میزان فشار مدار پرفشار و مدار کم‌فشار، مقایسه آن با حالت طبیعی است. برای این کار از ابزار گیج فشار استفاده می‌شود. شکل 6 نمونه‌ای از این ابزار را نشان می‌دهد.

گیج فشار و شارژ گاز کولرشکل 6- گیج فشار و شارژ گاز کولر

همانطور که در شکل 6 ملاحظه می‌شود 3 شیلنگ در این ابزار وجود دارد یکی به مخزن شارژ گاز (زردرنگ) یکی سمت کم‌فشار (آبی‌رنگ – L) یکی به سمت پرفشار مدار (قرمزرنگ – H) متصل می‌شود. دو گیج و دو شیر برای سمت پرفشار و کم‌فشار وجود دارد.

  • حالت موتور خاموش – سیستم کولر خاموش
این مطلب را حتما بخوانید  عیب‌یابی آلترناتور - بخش اول

 حالت موتور خاموش شکل 7- حالت موتور خاموش – سیستم تهویه مطبوع خاموش (سالم)

همانطور که در شکل 7 مشاهده می‌شود در زمان خاموش بودن موتور و کولر فشار مدار در هر دو سمت حدود 5 بار است. البته عدد دقیق در هر خودرو متفاوت است.

  • حالت موتور روشن – سیستم کولر روشن

در این حالت با عمل‌کردن کمپرسور، تغییر در سمت پرفشار و کم‌فشار ایجاد می‌شود. (شکل 8)
بعد از روشن شدن موتور دور موتور را در حدود RPM 1500 به مدت 5 دقیقه نگه داشته شود. سپس کولر روشن شود. اگر کولر از نوع اتوماتیک است دما حدود 22 درجه تنظیم شود. حدود 5 دقیقه تغییرات فشار سمت پرفشار و کم‌فشار بررسی شود.

حالت موتور روشن شکل 8- حالت موتور روشن – سیستم تهویه روشن (سالم)

شکل 8 حالت سلامت سیستم در زمان روشن بودن موتور و فعال‌بودن کولر را نشان می‌دهد. سمت کم‌فشار حدود bar 1.5 الی bar 2.5 و سمت پرفشار حدود bar 12 الی bar 18 خواهد بود البته در برخی خودروها تا فشار bar 22 طبیعی به شمار می‌رود. برای اطمینان حتماً به راهنمای تعمیرات خودرو موردنظر مراجعه شود.

نکته: در سیستم‌های که از مبرد R134a استفاده می‌کنند نسبت به مبرد R12، فشار حدود bar 0.2 کمتر است.

شکل 9 جدول عیب‌یابی بر اساس تغییرات گیج‌های سمت پرفشار و سمت کم‌فشار نشان می‌دهد.

جدول عیب‌یابی بر اساس فشار گیج‌های کم‌فشار و پرفشارشکل 9- جدول عیب‌یابی(عیوب سیستم تهویه مطبوع) بر اساس فشار گیج‌های کم‌فشار و پرفشار

باتوجه‌به نتایج دست آمده فرایند عیب‌یابی باید انجام شود. درصورتی‌که وجود رطوبت یا هوا و یا کم‌شدن میزان گاز مبرد، ابتدا فرایند نشتی یابی در مدار انجام شود.

دستگاه‌های شارژ اتوماتیک گاز کولر توانایی بررسی نشتی را از طریق ایجاد فشار منفی (خلأ) در مدار دارند. (شکل 10)

نمونه دستگاه شارژ اتوماتیک گاز کولرشکل 10- نمونه دستگاه شارژ اتوماتیک گاز کولر

در صورت در دسترس نبودن دستگاه شارژ گاز اتوماتیک می‌توان از روش‌های مختلفی استفاده کرد. شکل 11 برخی از معروف‌ترین روش‌های نشتی یابی را نشان می‌دهد.

روش‌های نشتی یابی مدار کولر خودروشکل 11- روش‌های نشتی یابی مدار کولر خودرو

در ایران عموماً روش تزریق هوا یا همان کمپرس هوا در مدار استفاده می‌شود. البته در برخی از تعمیرگاه‌ها از روش کمپرس نیتروژن و یا چراغ UV نیز استفاده می‌شود. باتوجه‌به اهمیت روش نشتی یابی در مدار سیستم تهویه، در یک مقاله مجزا این فرایند تشریح خواهد شد

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
فهرست