دستگاه دیاگ و انواع آن

نیاز روز صنعت به افزایش کیفیت، ایمنی و آسایش از یک سو حفظ منابع زیست‌محیطی و کاهش تخریب محیط‌زیست از سوی دیگر باعث می‌شود که کنترل در صنعت اهمیت بسیاری پیدا کند. صنعت خودرو نیز در همین مسیر حرکت می‌کند. کنترل‌های دقیق‌تر عموماً با اضافه‌کردن سنسورها (حسگرها) و عملگرهای بیشتر، دقیق‌تر و حساس‌تر امکان‌پذیر است. هر عضوی از سیستم به‌مرور و به دلایل مختلف ممکن است دچار خرابی شود، مواردی مانند پایان رسیدن طول عمر، شوک‌های ناگهانی در هنگام کار، ضربه‌های مکانیکی، استفاده نامناسب و … باعث خرابی قطعات و یا ارتباط بین قطعات می‌شود بنابراین پایش عملکرد قطعات از نکات بسیار مهم در هر مجموعه‌ای است. یکی از ابزارهای مهم در پایش وضعیت خودرو دستگاه‌های عیب‌یاب یا به گویش عمومی دیاگ هستند. تقریباً تمامی خودروها امروزی درگاه ارتباط با دستگاه دیاگ را دارند. در این مقاله به انواع دیاگ‌های مورداستفاده در خودرو پرداخته می‌شود.

دستگاه دیاگ چیست؟

دستگاه عیب‌یاب خودرو (ِdiagnosis tools) یا دستگاه اسکن خودرو (Scan tools)و یا به‌اختصار دستگاه دیاگ (Diag) ابزاری است که با کمک آن برخی از دستگاه‌های الکتریکی و الکترونیکی خودرو مورد پایش وضعیت و آزمایش قرار می‌گیرد.

انواع دستگاه دیاگ

دستگاه‌های عیب‌یاب انواع مختلفی دارند و آنها را به روش‌های مختلف می‌توان دسته‌بندی کرد. شکل 1 مهم‌ترین روش دسته‌بندی دستگاه‌های دیاگ را نشان می‌دهد.

دسته‌بندی دستگاه دیاگشکل 1- دسته‌بندی دستگاه دیاگ

همانطور که در شکل 1 مشاهده می‌شود. دستگاه‌های دیاگ را می‌توان به روش‌های مختلف دسته‌بندی کرد.

از نظر دستگاه مورداستفاده

دستگاه‌های عیب‌یاب معمولاً به دو صورت پرتابل و لپ تابی شناخته می‌شوند. نوع پرتابلی طوری طراحی می‌شود که با کاربری آسان با وزن سبک در نظر گرفته می‌شوند تعمیرکار دستگاه را در دست گرفته و فعالیت خود را انجام می‌دهد. شکل 2 نمونه‌هایی از دستگاه پرتابل را نشان می‌دهد.

دو نمونه از دیاگ پرتابلشکل 2- دو نمونه از دیاگ پرتابل

در کنار دیاگ‌های پرتابل، دستگاه‌های عیب‌یاب دیگری نیز وجود دارند که با کمک یک سخت‌افزار و برنامه نرم‌افزاری به رایانه رومیزی یا لپ‌تاپ متصل شده و فرایند عیب‌یابی را با کمک از انجام داده می‌شود. شکل 3 نمونه‌ای از دستگاه عیب‌یاب لپ تابی را نشان می‌دهد.

این مطلب را حتما بخوانید  عیب یابی شیشه بالابر برقی خودرو

دیاگ از نوع لپ تابی شکل 3- دیاگ از نوع لپ تابی به همراه نمونه صفحه‌ای از نرم‌افزار آن

نکته: برخی از دستگاه‌های عیب‌یاب پرتابل قابلیت دوگانه دارند. این دستگاه‌ها توانایی اتصال به لپ تاب یا PC را نیز دارند و در صورت وجود برنامه روی رایانه موردنظر، می‌توان از روی آن نیز به خودرو متصل شد.

از نظر نوع اتصال

دستگاه‌های عیب‌یاب ساده همه از نوع سیمی هستند، یعنی دستگاه چه از نوع پرتابل باشد و چه از نوع لپ تابی با استفاده از سیم به درگاه OBD خودرو متصل می‌شوند. وجود سیم مشکلاتی را برای تعمیرکار ایجاد می‌کند به‌عنوان‌مثال محدودیت فاصله قرارگرفتن نسبت به خودرو به دلیل محدودیت طول سیم دستگاه بنابراین دستگاه‌های عیب‌یابی زیادی هستند که با استفاده از روش بلوتوث و یا روش رادیویی به رابط OBD خودرو متصل می‌گردند. معمولاً واحد فرستنده بلوتوث یا رادیویی روی رابط OBD دستگاه نصب و گیرنده (لپ تاب یا هر دستگاه پرتابل مخصوص) با استفاده از ارتباط بی‌سیم به رابط OBD متصل و داده‌ها جابه‌جا می‌شوند. شکل 4 نمونه‌ای از این رابط را نشان می‌دهد.

نوعی رابط بلوتوثی دستگاه دیاگشکل 4- نوعی رابط بلوتوثی دستگاه دیاگ

از محاسن این دستگاه‌ها قابلیت اتصال به گوشی‌ها یا PC ها است. به عبارت ساده‌تر کاربر می‌تواند با نصب اپلیکیشن مربوطه روی گوشی، تبلت یا لپ تاب اطلاعات مورد نظر را دریافت کند. شکل 5 رابط نرم افزاری روی گوشی را نشان می‌دهد.

نوعی اپلیکیشن دیاگ شکل 5- نوعی اپلیکیشن دیاگ روی گوشی

از نظر کاربرد

دستگاه‌های عیب‌یاب از نظر خودروهای تحت پوشش به دودسته دیاگ‌های تک برند یا شرکتی و دیاگ‌های مولتی برند دسته‌بندی می‌شوند. دیاگ‌های تک برند معمولاً توسط شرکت سازنده خودرو پیشنهاد می‌شوند. این نوع دستگاه‌های عیب‌یاب فقط محصولات یک شرکت خواص را پشتیبانی می‌کنند. برخی از معروف‌ترین دستگاه‌های عیب‌یاب شرکتی را در شکل 6 مشاهده می‌کنید.

نمونه‌های از دیاگ‌های تک برند شکل 6- نمونه‌های از دیاگ‌های تک برند / شرکتی

اگرچه کیفیت و دقت دیاگ‌های شرکتی بسیار بالا است اما به دلیل عدم پشتیبانی از سایر برندها، تعمیرکاران در مرحله اول از این نوع دیاگ‌ها استقبال زیادی نمی‌کنند. معمولاً از مولتی برندها که از بیشتر خودروها پشتیبانی می‌کنند استفاده می‌شود. شکل 7 نمونه‌های از دیاگ‌های مولتی برند را نشان می‌دهد.

این مطلب را حتما بخوانید  روش تنظیم دستی چراغ‌های جلو

نمونه‌هایی از دیاگ مولتی برندشکل 7- نمونه‌هایی از دیاگ مولتی برند

در کنار مولتی برندهای خارجی تعمیرکاران ایران می‌تواند از مولتی برندهای ایرانی نیز استفاده کنند. معروف‌ترین مولتی برندهای ایرانی را در شکل 8 می‌توانید مشاهده کنید.

نمونه‌های از دیاگ‌های مولتی برند شرکت‌های ایرانیشکل 8- نمونه‌های از دیاگ‌های مولتی برند شرکت‌های ایرانی

یکی از محاسن دیاگ‌های ایرانی نسبت به انواع خرابی دوزبانه بودن این دیاگ‌ها است که کاربری از را برای تعمیرکاران ساده‌تر می‌کند.

نکته بسیار مهم: اگرچه دیاگ‌های مولتی برند کمک‌حال بسیار خوبی برای تعمیرکاران هستند اما در برخی از موارد به دلیل اینکه به کیفیت یا دقت برندهای شرکتی نیستند ممکن است در نشان‌دادن پارامترها یا خطاها اشتباه می‌کنند و در نتیجه فرایند عیب‌یابی ممکن است در برخی موارد دچار مشکل شود؛ بنابراین تعمیرکاران با ید به این نکته هم در فرایند عیب‌یابی توجه کنند که اگر پس از بررسی پارامترها یا خطاهای نشان‌داده‌شده توسط مولتی برندها و انجام تعمیر بر اساس مشاهدات، عیب مربوطه برطرف نشد. به‌عنوان یکی از احتمالات خطای نشان‌دادن در دستگاه مولتی برند نیز در نظر گرفته شود و ترجیحاً با یک دیاگ شرکتی سیستم بررسی شود.

از نظر نوع اینترفیس

باتوجه‌به اهمیت این دسته‌بندی در رویه عیب‌یابی کانکتور دستگاه عیب‌یاب از نظر نوع درگاه در یک مقاله مجزا بررسی می‌شود. برای اطلاعات بیشتر به مقاله انواع کانکتورهای دستگاه عیب‌یاب مراجعه کنید

نکته: برخی دستگاه‌های عیب‌یاب علاوه بر نمایش دادها به‌صورت عددی و جدولی توانایی نمایش آنها به‌صورت گرافیکی و نموداری را دارند. بررسی گراف‌ها و منحنی‌های عملکرد با استفاده از گراف‌ها یکی از راه‌های بسیار مهم در عیب‌یابی خودروها است که در مقاله‌های دیگر در مورد آن صحبت خواهد شد.

آنچه در این مقاله آمد بررسی اجمالی روی دستگاه‌های عیب‌یاب و انواع آن بود. برای کاربری بهتر از دستگاه‌های عیب‌یاب دانش کاربردی استفاده از داده‌های نمایش داده شود بسیار اهمیت داد به‌عنوان‌مثال نمونه‌ای از کاربری داده‌های دستگاه عیب‌یاب را در مقاله آزمایش خلاسنجی با کمک سنسور مپ مراجعه کنید.

برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
فهرست